Ubuntu

ubuntulogo

Betekenis

Upgrade People heeft haar hart verloren aan de Afrikaanse filosofie Ubuntu wat zoveel betekent als ‘ik ben omdat wij zijn‘. In deze filosofie gaat men ervan uit dat wij als mens de andere mens nodig hebben om te kunnen zijn wie we willen zijn.  In een onderwijsboek werd het aldus beschreven in het Afrikaans:

“Ubuntu beteken liefde, goedhartigheid, onselfsugtigheid, genade, welwillendheid, respek, verdediging van ander mense se waardigheid -om maar net ’n paar van die moontlike betekenisse te noem Die hoogste betekenis van ubuntu lê daarin dat ons die onbeminlike liefhet: ’n vijand aan wie goedhartigheid, liefde en respek getoon word wat hy of sy nie verdien nie.”

Ubuntu in de literatuur

Het begrip ‘ubuntu’ komt van het Zulu-gezegde: ‘umuntu ngumuntu ngabantu’ of ‘een mens wordt een mens door andere mensen’. We zijn wie we zijn doordat we zijn geworden door de mensen om ons heen die ons als persoon respecteren en erkennen. Voor het ‘ik denk dus ik ben’ van Descartes in Europa is het Afrikaanse ‘ik ben omdat wij zijn’ een prachtig alternatief.

Het begrip ‘ubuntu’ bestaat uit twee delen: ‘ubu’ en ‘ntu’. ‘Ubu’ zou je kunnen opvatten als het alles omvattende, dat wat alles omwikkelt. ‘Ubu’ is het universum. Het is het geheel, de eenheid van alles. ‘Ntu’ is het ontwikkelen, het ontvouwen van het universum door de mens. Binnen het begrip ‘ubuntu’ besloten ligt de spanning tussen omwikkeld zijn en ontwikkelen, tussen omvat zijn en ontplooien. Door het ontplooien van het universum komt energie vrij,  levenskracht, spiritualiteit.

Hier wordt een basisprincipe verondersteld: de ander staat hoger dan ik. Als ik jou als mens behandel, word ook ik méér mens.

‘Ik ben omdat wij zijn’ klinkt als: ‘kennen en gekend worden’, maar de manier van naar mensen kijken volgens ‘ubuntu’ is essentieel anders dan de manier waarop wij dit in onze samenleving doen. Er is een onderscheidend andere relatie tussen de gemeenschap en het individu. In de westerse wereld lijkt deze relatie zich te laten leiden door economische principes die nog steeds gebaseerd zijn op het verhogen van het bruikbaarheidsgehalte van de geïndividualiseerde productiefactor mens. De economische waarde ‘employability’ scoort in de ogen van velen hoger dan de menselijke waarde ‘welbevinden’.

Wat essentieel is van ‘ubuntu’ is de  zienswijze op de waarde van de individuele mens. Ligt bij ons de nadruk op het optimaliseren van het individu, van het ego, bij ‘ubuntu’ geldt: mijn waarde wordt bepaald door mijn betekenis voor anderen. In deze oeroude Afrikaanse levenswijze  staat de mens in het middelpunt van het denken. De mens wordt echter niet primair als individu beschouwd, maar als individu in de gemeenschap. De menselijke gemeenschap(pen) staan in een permanent contact en wisselwerking met de natuurlijke omgeving. De natuurlijke omgeving maakt deel uit van de natuur als geheel: de kosmos en het geheel van de aarde en de levende natuur.

Ubuntu Circle

Een Ubuntu Circle is een bijzondere gemeenschap, die door maatschappelijk verantwoord te ondernemen, door het realiseren van cradle-to-cradle processen, door het bevorderen van het welbevinden van allen, door te kiezen voor de ander, voor het behoud van de natuur. Als een steen in de vijver komen uit elke Ubuntu Circle andere cirkels voort, die een beweging in de samenleving veroorzaken. Niet als organisatie, maar als organisme.

Niemand hoeft ons meer uit te leggen waardoor financiële crises ontstaan. De uitputting van de levende en dode natuur doet velen beseffen hoe kwetsbaar we zijn. Door sociale media en Internet wordt ongebreideld machtsmisbruik zichtbaar gemaakt. Mondiale uitdagingen op het gebied van milieu, armoede, oorlog, mensenrechten vragen om een andere aanpak dan die van de gevestigde politiek. Een aanpak die uitgaat van collectieve kracht, wijsheid en verantwoordelijkheid. De kern van de Ubuntu-levenswijze is het streven naar een wereld waarin de kracht van de gemeenschap kan leiden tot meer vreugde, mededogen, zorgzaamheid en gezondheid van mensen. De waarde van elk individu wordt bepaald door zijn of haar bijdrage aan de gemeenschap.

Aan een Ubuntu Circle kan deelgenomen worden door mensen die geïnspireerd zijn door de Ubuntu-visie of verwante visies. Mensen uit alle sferen van de samenleving: bedrijfsleven, overheidsdiensten, gezondheidszorg, onderwijs, cultuur.

De 5 principes van Ubuntu

  1.     Morele principes

Alle leren is gebaseerd op de morele principes van de gemeenschap. 


Leren doen we ons leven lang. Leren is ontwikkeling. Niet de individuele afweging is bepalend voor de betekenis van wat we leren, maar de communale betekenis die gebaseerd is op morele gronden. Het individuele leren dient het welbevinden van de gemeenschap, in uiterste zin van de mondiale gemeenschap.

  1. Leren van verschillen

Gemeenschappen benutten  verschillen tussen hun leden door diversiteit te erkennen als rijkdom. 


Mensen verschillen van elkaar qua aanleg, potentie, talent, belangstelling, leerstijl, energieniveau en achtergrond. Mensen leren van elkaar omdat ze verschillen. Bij samenwerking is het kennen van deze verschillen van belang, maar ook bij het werken als individu. Basis om samen het ontwikkelprocessen succesvol door te maken, is deel uitmaken een gemeenschap. De dialoog is de belangrijkste vorm van overleg, omdat alle leden er in gelijkwaardigheid aan deel kunnen nemen.

  1. Leren als gemeenschap

Alle leden zijn verantwoordelijkheid voor de gemeenschap

.

De kwaliteit van ontwikkeling wordt vergroot door de inschakeling van allen die deel uitmaken van de gemeenschap. Zoals de waarde van het individu tot zijn recht komt in zijn waarde voor de gemeenschap, zo wordt de waarde van elke gemeenschap bepaald door wat de gemeenschap betekent voor andere gemeenschappen. In communaal verband wordt het doel van ontwikkeling met alle betrokkenen gedeeld en uitgevoerd met inzet van ieder.

  1. Verbeteren van welbevinden: duurzaamheid

Alle leden van de gemeenschap dragen naar beste kunnen, weten, denken en voelen bij aan het voortbestaan en het welbevinden van de gemeenschap. 


Het doel van de ontwikkeling van de gemeenschap kent twee aspecten: het in stand houden van de gemeenschap en het bevorderen van het welzijn van de gemeenschap. Voor dit doel zetten alle leden zich in. Het welzijn van de gemeenschap wordt mede bepaald door de omgeving: andere gemeenschappen en de natuur. Het welzijn van de omgeving is het welzijn van de gemeenschap.

  1. Het gaat om de ander

Ieder lid van de gemeenschap spant zich in om er voor de ander te zijn.


De kwaliteit van het leven van een gemeenschap wordt bepaald door delen. Het is de plicht van de gemeenschap om zorg te dragen voor het welbevinden van haar leden. Het is de plicht van de leden bij te dragen aan het welbevinden van de gemeenschap. Het gaat goed met mij als het goed gaat met jou, want ik ben omdat wij zijn!

Meer

Geïntersseerd in Ubuntu? Kijk dan op onze inspiratiepagina, waar je bronnen vindt om je verder over deze mooie filosofie te informeren.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *